W wielu miejscach pracy odpowiednia odzież ochronna jest jednym z podstawowych elementów ograniczających ryzyko związane z wykonywanymi obowiązkami. Szczególne znaczenie ma to w środowiskach, w których występuje problem gromadzenia i niekontrolowanego rozładowywania ładunków elektrostatycznych. W takich warunkach stosuje się m.in. odpowiednie ubranie antyelektrostatyczne lub rozwiązania przeznaczone do ochrony ESD.
Czym jest odzież antyelektrostatyczna ESD?
Określenia odzież antyelektrostatyczna, antystatyczna oraz odzież ESD są często używane zamiennie, jednak ich dokładne zastosowanie zależy od środowiska pracy i zagrożeń, przed którymi ma chronić dany produkt.
Odzież antystatyczna jest projektowana tak, aby ograniczać gromadzenie się ładunków elektrostatycznych i umożliwiać ich kontrolowane rozpraszanie. Ma to szczególne znaczenie w środowiskach, w których niekontrolowane wyładowanie mogłoby prowadzić do powstania iskry lub zwiększać inne zagrożenia związane z procesem technologicznym.
W przypadku środowisk ESD związanych z produkcją, montażem lub serwisem elektroniki głównym celem systemu ochrony jest natomiast ograniczenie ryzyka uszkodzenia wrażliwych komponentów elektronicznych przez wyładowania elektrostatyczne.
Gdzie stosuje się odzież antyelektrostatyczną?
Odzież o właściwościach antyelektrostatycznych może być stosowana w miejscach, w których kontrolowanie ładunków elektrostatycznych wynika z charakteru wykonywanej pracy i przeprowadzonej oceny ryzyka.
Dotyczy to m.in. wybranych stanowisk w:
- przemyśle chemicznym i petrochemicznym,
- energetyce,
- zakładach produkcyjnych,
- branży elektronicznej,
- lakierniach i innych środowiskach o szczególnych wymaganiach bezpieczeństwa,
- miejscach, w których przetwarzane są elementy wrażliwe na wyładowania elektrostatyczne.
Nie oznacza to jednak, że każdy produkt określany jako antystatyczny nadaje się do każdego z tych zastosowań. Przed wyborem należy sprawdzić przeznaczenie konkretnego modelu, jego oznaczenia oraz deklarowane przez producenta właściwości.
Odzież antystatyczna a normy
W przypadku odzieży ochronnej o właściwościach elektrostatycznych jednym z ważnych odniesień jest norma EN 1149-5. Dotyczy ona wymagań materiałowych i konstrukcyjnych dla odzieży rozpraszającej ładunki elektrostatyczne, stosowanej jako część odpowiednio zaprojektowanego systemu ochronnego.
Inne wymagania dotyczą środowisk ESD związanych z ochroną urządzeń i podzespołów elektronicznych. Dlatego przy wyborze ubrania nie należy kierować się wyłącznie oznaczeniem „ESD” lub „antystatyczne”. Najważniejsze są parametry konkretnego produktu oraz wymagania obowiązujące na danym stanowisku.
Znaczenie ma również prawidłowe użytkowanie całego wyposażenia. Sama odzież może być tylko jednym z elementów systemu, na który składają się również odpowiednie obuwie, wyposażenie stanowiska oraz inne środki kontroli elektrostatycznej.
Dlaczego ochrona ESD jest ważna?
Wyładowania elektrostatyczne mogą mieć znaczenie zarówno dla bezpieczeństwa pracy, jak i dla jakości wytwarzanych produktów. W branży elektronicznej nawet wyładowanie, którego człowiek nie odczuwa, może być niekorzystne dla wrażliwych podzespołów.
Dlatego w odpowiednio przygotowanych strefach ESD stosuje się rozwiązania, których zadaniem jest kontrolowanie powstawania i rozpraszania ładunków. W zależności od stanowiska mogą to być m.in. ubrania, obuwie, opaski uziemiające, odpowiednio przygotowane powierzchnie robocze oraz inne elementy systemu ochrony ESD.
W środowiskach, w których istnieje dodatkowo zagrożenie związane z możliwością zapłonu, wymagania wobec odzieży i całego systemu ochronnego mogą być inne. Z tego względu zawsze należy dobierać wyposażenie na podstawie rzeczywistych zagrożeń występujących w miejscu pracy.
Jakie elementy ochrony ESD można stosować?
Dobór wyposażenia zależy od charakteru pracy. W przypadku stanowisk wymagających kontroli elektrostatycznej mogą być stosowane m.in.:
- odzież ESD i antystatyczna – np. bluzy, spodnie, ogrodniczki, fartuchy lub inne elementy garderoby o określonych właściwościach,
- obuwie ESD – dobierane jako jeden z elementów systemu kontroli ładunków elektrostatycznych,
- rękawice ESD – stosowane m.in. podczas pracy z wrażliwymi komponentami, jeśli wymagają tego warunki stanowiska,
- opaski antystatyczne – wykorzystywane przede wszystkim na odpowiednio przygotowanych stanowiskach pracy z elektroniką,
- dodatkowe wyposażenie stanowiska ESD – dopasowane do obowiązujących w danym miejscu procedur i wymagań.
W praktyce najlepsze rezultaty daje nie pojedynczy element wyposażenia, lecz właściwie zaprojektowany system ochrony dostosowany do konkretnego stanowiska.
Jak wybrać odpowiednią odzież antystatyczną?
Przed zakupem warto zacząć od określenia, przed jakim zagrożeniem ma chronić ubranie. Innego rozwiązania może wymagać praca przy wrażliwych komponentach elektronicznych, a innego stanowisko, na którym występuje ryzyko związane z atmosferą potencjalnie niebezpieczną.
Przy wyborze warto sprawdzić:
- przeznaczenie produktu wskazane przez producenta,
- normy i oznaczenia danego modelu,
- rodzaj zastosowanego materiału,
- wymagania stanowiska pracy,
- konieczność zastosowania dodatkowego obuwia lub innych elementów ochronnych,
- komfort oraz dopasowanie ubrania do wykonywanych czynności.
Ważna jest również prawidłowa konserwacja. Odzież należy użytkować, prać i przechowywać zgodnie z instrukcjami producenta, ponieważ sposób pielęgnacji może mieć wpływ na zachowanie właściwości materiału.
Odzież ESD i antystatyczna – dopasuj ją do stanowiska pracy
Odzież chroniąca przed skutkami niekontrolowanych wyładowań elektrostatycznych powinna być zawsze dobierana do konkretnego zastosowania. Warto więc zwracać uwagę nie tylko na nazwę produktu, ale przede wszystkim na jego parametry, przeznaczenie oraz wymagania obowiązujące na stanowisku.
Jeśli szukasz odzieży przeznaczonej do pracy w środowisku wymagającym kontroli ładunków elektrostatycznych, sprawdź dostępną w SafetyWorkWear odzież antystatyczną ESD i porównaj właściwości poszczególnych modeli.
