Odzież używana podczas spawania nie powinna być wybierana wyłącznie na podstawie grubości materiału czy wyglądu. W przypadku profesjonalnych ubrań dla spawaczy jednym z najważniejszych punktów odniesienia jest norma EN ISO 11611, określająca wymagania dla odzieży ochronnej stosowanej podczas spawania i procesów pokrewnych.
Co oznacza norma EN ISO 11611?
ISO 11611 określa wymagania bezpieczeństwa oraz metody badań dla odzieży ochronnej przeznaczonej do spawania i procesów o porównywalnym poziomie zagrożenia. Norma obejmuje m.in. odzież chroniącą ciało, a także dodatkowe elementy takie jak kaptury, fartuchy, rękawy czy ochraniacze nóg.
Odzież spełniająca wymagania tej normy jest projektowana z myślą o ochronie przed zagrożeniami charakterystycznymi dla prac spawalniczych, takimi jak:
- drobne odpryski stopionego metalu,
- krótkotrwały kontakt z płomieniem,
- ciepło promieniujące pochodzące od łuku spawalniczego,
- promieniowanie powstające podczas procesów spawalniczych,
- ograniczenie ryzyka przy krótkotrwałym, przypadkowym kontakcie z przewodnikami elektrycznymi w warunkach określonych przez normę.
Nie oznacza to jednak, że samo ubranie zapewnia kompletną ochronę spawacza. W zależności od stanowiska konieczne są również odpowiednio dobrane rękawice, obuwie, ochrona twarzy i wzroku, a niekiedy także ochrona dróg oddechowych.
EN ISO 11611 – klasa 1 i klasa 2
Odzież dla spawaczy klasyfikowana jest m.in. według poziomu ochrony przed odpryskami oraz ciepłem promieniującym. W tym zakresie wyróżnia się dwie podstawowe klasy.
Klasa 1
Klasa 1 jest przeznaczona do mniej niebezpiecznych technik spawalniczych i warunków pracy, w których występuje niższy poziom odprysków oraz ciepła promieniującego.
Nie oznacza to, że jest to odzież gorsza. Jej zastosowanie powinno po prostu odpowiadać rzeczywistemu poziomowi ryzyka na stanowisku.
Klasa 2
Klasa 2 zapewnia wyższy poziom ochrony i jest przewidziana do bardziej wymagających technik oraz sytuacji, w których pracownik jest narażony na większą ilość odprysków lub intensywniejsze oddziaływanie ciepła promieniującego.
Dobór klasy powinien wynikać z rodzaju wykonywanego procesu, warunków pracy i przeprowadzonej oceny ryzyka, a nie z założenia, że najwyższa dostępna klasa zawsze będzie najlepszym rozwiązaniem.
Co oznaczają symbole A1 i A2?
Na oznaczeniach odzieży spawalniczej można spotkać również symbole A1 i A2. Odnoszą się one do sposobu badania ograniczonego rozprzestrzeniania płomienia.
- A1 – oznacza spełnienie wymagań dotyczących ograniczonego rozprzestrzeniania płomienia przy zapłonie powierzchniowym,
- A2 – odnosi się do badania przy zapłonie od dolnej krawędzi materiału.
Oznaczeń A1 i A2 nie należy utożsamiać z klasą 1 i klasą 2. Są to różne informacje opisujące właściwości danego produktu.
Czy każde ubranie trudnopalne jest ubraniem spawalniczym?
Nie. Samo określenie materiału jako trudnopalnego nie oznacza automatycznie, że gotowa odzież została zaprojektowana i przebadana zgodnie z wymaganiami dotyczącymi prac spawalniczych.
Przy zakupie należy sprawdzić oznaczenia konkretnego modelu oraz dokumentację producenta. Szczególnie w zastosowaniach profesjonalnych nie warto opierać decyzji wyłącznie na nazwie handlowej produktu lub informacji, że został wykonany z materiału o właściwościach trudnopalnych.
Jakie elementy odzieży spawalniczej warto dobrać?
Zakres wyposażenia zależy od charakteru wykonywanych prac. Typowy zestaw może obejmować:
- bluzę lub kurtkę spawalniczą,
- spodnie spawalnicze lub ogrodniczki,
- kombinezon ochronny,
- fartuch lub dodatkowe rękawy ochronne,
- odpowiednio dobrane rękawice,
- obuwie ochronne,
- ochronę twarzy i wzroku.
Najważniejsze jest stworzenie spójnego systemu ochrony. Nawet prawidłowo dobrana bluza nie zapewni odpowiedniej ochrony, jeśli pozostałe części ciała pozostają narażone na zagrożenia wynikające z wykonywanej pracy.
Na co zwrócić uwagę przy wyborze ubrania spawalniczego?
Przed zakupem warto sprawdzić przede wszystkim informacje podane przez producenta. Znaczenie mają nie tylko sama norma i klasa, ale również sposób użytkowania produktu.
Warto zweryfikować:
- zgodność z wymaganiami EN ISO 11611,
- klasę ochrony danego modelu,
- oznaczenia związane z odpornością na rozprzestrzenianie płomienia,
- przeznaczenie produktu,
- rodzaj i konstrukcję materiału,
- dopasowanie rozmiaru i swobodę ruchów,
- zalecenia producenta dotyczące prania i konserwacji.
Stan odzieży również ma znaczenie. Zużycie materiału, uszkodzenia czy niewłaściwa konserwacja mogą wpływać na właściwości ochronne produktu.
Czy EN ISO 11611 wystarczy przy każdym rodzaju spawania?
Nie należy traktować jednej normy jako odpowiedzi na wszystkie zagrożenia występujące na stanowisku. Spawacz może być jednocześnie narażony m.in. na hałas, pyły, gazy, zagrożenia mechaniczne lub inne czynniki charakterystyczne dla danego zakładu.
W niektórych środowiskach potrzebna może być również odzież posiadająca dodatkowe właściwości ochronne, np. antyelektrostatyczne lub zabezpieczające przed innymi rodzajami zagrożeń.
Dlatego podstawą doboru wyposażenia powinna być ocena ryzyka oraz sprawdzenie parametrów konkretnego produktu.
Odzież spawalnicza – norma to nie wszystko
EN ISO 11611 jest ważnym punktem odniesienia przy wyborze ubrania dla spawacza, ale należy uwzględnić także wygodę, warunki użytkowania i specyfikę stanowiska. Pracownik korzystający z odzieży przez wiele godzin powinien mieć możliwość swobodnego poruszania się, pochylania i wykonywania precyzyjnych czynności.
Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej o samym organizowaniu bezpiecznej pracy, przeczytaj również poradnik jak spawać bezpiecznie.
Jak dobrać odpowiednią odzież dla spawacza?
Przed wyborem sprawdź rodzaj wykonywanych prac, poziom występujących zagrożeń oraz oznaczenia poszczególnych produktów. Dopiero na tej podstawie można dobrać odpowiednią klasę i elementy wyposażenia.
Jeżeli szukasz profesjonalnych ubrań przeznaczonych do prac spawalniczych, sprawdź dostępną w SafetyWorkWear odzież spawalniczą i porównaj właściwości oraz normy poszczególnych modeli.
